Rewolucja w liczeniu stażu pracy — co dokładnie zmienia się w Kodeksie pracy w Polsce

W Polsce przygotowywane są ważne zmiany w zasadach liczenia stażu pracy. Sejm RP przyjął poprawkę do Kodeksu pracy, która od 2026 roku będzie uwzględniać w stażu pracy dodatkowe okresy (działalność gospodarcza, delegacje i praca za granicą). Nowości przyniosą pewne korzyści dla pracowników, ale także nowe obowiązki dla pracodawców w zakresie dokumentowania. Dziś postanowiliśmy dokładniej przedstawić zalety i wady zmian zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy oraz jak się do tego prawidłowo przygotować.

Co było wcześniej?

Do momentu wprowadzenia nowych przepisów system liczenia stażu był ściśle powiązany z umową o pracę. Wliczano do niego: okresy pracy na podstawie umowy o pracę, niektóre służby państwowe oraz naukę (w ograniczonym zakresie).

Nie wliczano do stażu pracy: pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej i umowy zlecenia, prowadzenia działalności gospodarczej (JDG), pracy za granicą poza specjalnymi umowami. Prowadziło to do sytuacji, że faktycznie pracujący obywatele oficjalnie mieli „zerowy” staż i byli pozbawieni prawa do urlopu i świadczeń.

Jak będzie teraz?

Planowane jest znaczne rozszerzenie katalogu okresów wliczanych do stażu pracy. Wliczane będą: praca na podstawie umów cywilnoprawnych, samozatrudnienie i prowadzenie działalności gospodarczej (JDG, zatrudnienie kontraktowe B2B), praca za granicą (oficjalne zatrudnienie w UE oraz działalność zawodowa w krajach, z którymi RP ma umowy o zabezpieczeniu społecznym). Do stażu pracy wliczane będą również okresy urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego oraz oficjalnego bezrobocia.

Co pozostanie bez zmian?

Pomimo rozszerzenia okresów wliczanych do stażu pracy, niektóre ograniczenia pozostaną. Do niego nadal nie będzie wliczana tzw. „szara” praca, gdy nie są odprowadzane oficjalne składki do ZUS, a także różne formy nieformalnych zajęć dodatkowych.

Jakie dokumenty będą potrzebne, aby udowodnić posiadanie stażu pracy?

Okresy pracy przed wejściem w życie poprawek mogą zostać uznane za staż zawodowy pod warunkiem posiadania dokumentów potwierdzających. Aby potwierdzić doświadczenie zawodowe, pracownik musi przedstawić pracodawcy odpowiednie zaświadczenia z ZUS oraz inne dokumenty. Należy to zrobić w ciągu 24 miesięcy od wejścia ustawy w życie.

Należy pamiętać, że wprowadzenie nowych zasad odbywa się różnie: sektor publiczny — od 1 stycznia 2026 roku, sektor prywatny — od pierwszego dnia miesiąca przypadającego pół roku po ogłoszeniu ustawy.

Jakie korzyści i trudności dla pracowników i pracodawców niesie nowa ustawa?

Zarówno urzędnicy, pracownicy cywilni, jak i przedsiębiorcy będą mogli znacząco zwiększyć swój staż pracy „na papierze”. Dzięki temu będą mogli uzyskać dłuższy urlop (20–26 dni), szybsze przyznanie świadczeń i premii. Według najskromniejszych szacunków, po wprowadzeniu nowych przepisów poprawę odczuje około 2 milionów osób. Nowa ustawa poprawi sytuację nowo zatrudnionych pracowników biurowych od pierwszego dnia pracy, ponieważ oficjalnie udowodni, że mają wieloletnie doświadczenie w freelancingu, pracy na umowach i innym istotnym doświadczeniu zawodowym.

Jednocześnie na pracodawców po przyjęciu aktu normatywnego nakładane są obowiązki weryfikacji wcześniejszej działalności pracowników. Wzrasta obciążenie administracyjne związane z koniecznością przygotowania procedury zbierania dokumentów potwierdzających, np. z ZUS, zaświadczeń i umów. Rosną również ryzyka sporów i pozwów ze strony pracowników, którzy uważają, że ich staż pracy został naliczony nieprawidłowo.

Porady, jak sprawdzić i potwierdzić swój staż pracy od specjalistów firmy Vitan

Należy zebrać wszystkie umowy o pracę, zaświadczenia i wyciągi z miejsc pracy.
Złożyć wniosek do ZUS w celu potwierdzenia okresów opłacania składek.
W przypadku posiadania dokumentów zagranicznych przygotować ich tłumaczenia.
Przekazać dokumenty specjaliście ds. kadr w swojej firmie.

To pomoże szybko i łatwo udowodnić posiadanie doświadczenia zawodowego i uzyskać wszystkie korzyści związane z nowymi przepisami.