Zwolnienie lekarskie dla JDG: L4, zasiłek macierzyński i świadczenia z ZUS

Przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą (JDG) mają prawo do zasiłku chorobowego oraz świadczeń macierzyńskich z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Jednak zasady otrzymywania tych świadczeń przez przedsiębiorców różnią się od przepisów obowiązujących pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Najważniejsza różnica polega na tym, że ubezpieczenie chorobowe dla osób prowadzących JDG jest dobrowolne. Jeżeli przedsiębiorca nie zgłosi się do tego ubezpieczenia, ZUS nie wypłaci zasiłku w razie czasowej niezdolności do pracy.

Jak zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego?

Składka na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe wynosi 2,45% zadeklarowanej podstawy wymiaru składek. Dla większości przedsiębiorców opłacających standardowy ZUS minimalna podstawa wynosi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w Polsce.

Podczas rejestracji działalności zgłoszenie do ubezpieczenia chorobowego odbywa się poprzez formularz ZUS ZUA. Po zarejestrowaniu działalności przedsiębiorca może w dowolnym momencie przystąpić do ubezpieczenia lub z niego zrezygnować, składając odpowiedni formularz ZUS ZUA. Ubezpieczenie obowiązuje od dnia wskazanego we wniosku, jednak nie wcześniej niż od dnia złożenia formularza.

Warto pamiętać, że ubezpieczenie chorobowe jest dostępne wyłącznie dla przedsiębiorców opłacających pełne składki ZUS (Duży ZUS) lub korzystających z ulgi Mały ZUS Plus. Osoby korzystające z ulgi „Ulga na start” nie mogą opłacać składki chorobowej. Aby uzyskać prawo do ubezpieczenia chorobowego, muszą zrezygnować z ulgi „Ulga na start” albo poczekać na przejście na Preferencyjny ZUS.

Jakie świadczenia z ZUS przysługują przedsiębiorcom: warunki i okres wyczekiwania

Polskie przepisy przewidują różne warunki nabycia prawa do poszczególnych świadczeń:

Zasiłek chorobowy – należy złożyć formularz Z-3a. Okres wyczekiwania wynosi 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Wysokość świadczenia wynosi 80% podstawy wymiaru, a 100% w przypadku choroby w czasie ciąży lub wypadku przy pracy.
Zasiłek macierzyński – do ZUS należy złożyć formularz Z-3a oraz akt urodzenia dziecka. Prawo do świadczenia przysługuje od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Wysokość zasiłku wynosi 100%, 80% lub 81,5% podstawy – w zależności od wybranego sposobu złożenia wniosku.
Zasiłek opiekuńczy (na opiekę nad chorym dzieckiem lub innym członkiem rodziny) – należy złożyć formularze Z-3a oraz Z-15A lub Z-15B. Okres wyczekiwania nie obowiązuje. Wysokość świadczenia wynosi 80% podstawy wymiaru.
Świadczenie rehabilitacyjne – należy złożyć formularz ZNP-7. Przysługuje po wykorzystaniu 182 dni zasiłku chorobowego. Przez pierwsze trzy miesiące wypłacane jest 90% podstawy wymiaru, następnie 75%, a w przypadku ciąży – 100%.

Okres wyczekiwania – 90 dni

Okres wyczekiwania wymagany do uzyskania prawa do zasiłku chorobowego jest liczony jako ciągłość ubezpieczenia. Nie rozpoczyna się od nowa, jeżeli przerwa pomiędzy ustaniem poprzedniego ubezpieczenia chorobowego a rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczej wyniosła mniej niż 30 dni, przedsiębiorca zachorował wskutek wypadku przy pracy lub w drodze do pracy.

Zasada ta obowiązuje również absolwentów szkół i uczelni wyższych, którzy zgłosili się do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia nauki.

Instrukcja od specjalisty Vitan: jak przedsiębiorca może otrzymać zasiłek chorobowy

Należy pamiętać, że samo elektroniczne zwolnienie lekarskie e-ZLA, wystawione przez lekarza i przesłane do systemu ZUS, nie wystarczy. Przedsiębiorca musi samodzielnie złożyć wniosek o wypłatę świadczenia.

Uzyskaj e-ZLA. Elektroniczne zwolnienie lekarskie wystawia lekarz. Dokument automatycznie pojawia się na koncie w portalu PUE ZUS / eZUS.
Złóż formularz Z-3a. Aby ZUS rozpoczął wypłatę świadczenia, należy złożyć formularz Z-3a. W tym celu zaloguj się do portalu eZUS, przejdź do zakładki Płatnik lub Ubezpieczony, następnie wybierz Katalog usług. Znajdź usługę Złożenie dokumentu ZUS Z-3a, uzupełnij informacje dotyczące okresu zwolnienia lekarskiego oraz numer rachunku bankowego. Podpisz dokument za pomocą Profilu Zaufanego lub podpisu elektronicznego i wyślij go do ZUS.

Wniosek należy złożyć w ciągu 6 miesięcy od dnia zakończenia zwolnienia lekarskiego. Po upływie tego terminu prawo do świadczenia wygasa.

Dlaczego ZUS może odmówić wypłaty świadczenia?

Nie został złożony formularz Z-3a – samo zwolnienie lekarskie e-ZLA nie stanowi podstawy do wypłaty zasiłku przedsiębiorcy.
Przedsiębiorca posiada zaległości w opłacaniu składek ZUS. Jeżeli w dniu powstania prawa do świadczenia zaległość przekracza 1% minimalnego wynagrodzenia, wypłata zostaje wstrzymana do momentu całkowitej spłaty zadłużenia. Zaległość należy uregulować w ciągu 6 miesięcy, w przeciwnym razie prawo do zasiłku wygasa.
Wniosek o zasiłek chorobowy został złożony przed upływem 90 dni od zgłoszenia do ubezpieczenia chorobowego.
Przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą podczas zwolnienia lekarskiego. Jeżeli ZUS ustali, że w tym czasie podpisywał dokumenty, wystawiał faktury lub wykonywał zlecenia, może zażądać zwrotu całej wypłaconej kwoty świadczenia. Rozwiązaniem w takiej sytuacji jest ustanowienie pełnomocnika.

Należy pamiętać, że wysokość świadczeń oraz zasady ich przyznawania mogą ulegać zmianom. Przed złożeniem dokumentów warto sprawdzić aktualne przepisy obowiązujące w ZUS lub powierzyć to zadanie specjalistom Vitan.